Η οστεοαρθρίτιδα της άρθρωσης του γόνατος (γονάρθρωση) είναι μια προοδευτική χρόνια νόσος των αρθρώσεων του γόνατος με βλάβη, λέπτυνση και καταστροφή του χόνδρινου τμήματος τους (αρθρικές επιφάνειες μηριαίου οστού και κνήμης), καθώς και βλάβη στο υποχόνδριο οστό. Μελέτες (αρθροσκόπηση και μαγνητική τομογραφία) έδειξαν ότι, εκτός από τη βλάβη στον αρθρικό χόνδρο, στη διαδικασία εμπλέκονται και οι μηνίσκοι και ο αρθρικός υμένας. Η γονάρθρωση είναι ένα από τα πιο κοινά ορθοπεδικά νοσήματα. Υπάρχουν τα συνώνυμά του: οστεοαρθρίτιδα (ΟΑ), παραμορφωτική οστεοαρθρίτιδα. Η νόσος αντιπροσωπεύει ένα σημαντικό κοινωνικοοικονομικό πρόβλημα γιατί είναι ευρέως διαδεδομένο και, λόγω του συνεχούς πόνου, επιδεινώνει σημαντικά την ποιότητα ζωής των ασθενών και, επιπλέον, γίνεται αιτία υψηλού επιπέδου αναπηρίας.
Μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1980, δεν υπήρχε ενιαίος ορισμός της νόσου. Μόλις το 1995 η ασθένεια περιγράφηκε ως αποτέλεσμα μηχανικών και βιολογικών παραγόντων που οδήγησαν σε ανισορροπία μεταξύ των διαδικασιών αποικοδόμησης και σύνθεσης της εξωκυτταρικής μήτρας του αρθρικού χόνδρου. Ως αποτέλεσμα, εμφανίζεται διάσπαση και εκφύλιση των ινών, ρωγμές, οστεοσκλήρωση και συμπίεση της φλοιώδους στιβάδας του υποχόνδριου οστού, αναπτύσσονται οστεόφυτα και σχηματίζονται υποχόνδριες κύστεις.
Πολλοί παράγοντες οδηγούν σε γονάρθρωση, όπως:
- χρόνιος τραυματισμός (παραβίαση σωματικής δραστηριότητας, υπερβολικό βάρος).
- ενδοκρινικές, φλεγμονώδεις, μεταβολικές και ισχαιμικές ασθένειες.
- η παρουσία συγγενών ή επίκτητων διαταραχών των σχέσεων, του σχήματος ή της δομικής οργάνωσης των άκρων της άρθρωσης.
Συμπτώματα οστεοαρθρίτιδας των αρθρώσεων του γόνατος
Η οστεοαρθρίτιδα της άρθρωσης του γόνατος χαρακτηρίζεται από:
- σταδιακή έναρξη?
- ελαφρύς πόνος στην άρθρωση κατά την κίνηση, ειδικά όταν ανεβαίνετε και κατεβαίνετε σκάλες.
- Το «σφίξιμο», η δυσκαμψία και ο «αρχικός πόνος», που εμφανίζονται με τα πρώτα βήματα και υποχωρούν ή εξαφανίζονται καθώς ο ασθενής «παρεκκλίνει», επανεμφανίζονται μετά από σημαντική σωματική δραστηριότητα.
- Η εμφάνιση του γόνατος παραμένει ίδια. Μερικές φορές υπάρχει ελαφρύ πρήξιμο ή συσσωρεύεται υγρό στην άρθρωση (εμφανίζεται αρθρίτιδα). Ταυτόχρονα αυξάνεται ο όγκος του γόνατος, πρήζεται, ισιώνεται, γίνονται αισθητοί περιορισμοί στην κίνηση και αισθήματα βάρους.
Καθώς η ασθένεια εξελίσσεται, ο πόνος γίνεται πιο έντονος και εμφανίζεται ακόμα και με μικρή προσπάθεια και πολύ περπάτημα. Εντοπίζεται κατά μήκος της πρόσθιας εσωτερικής επιφάνειας της άρθρωσης. Η παρατεταμένη ανάπαυση συνήθως βοηθά στην ανακούφιση του πόνου. Το εύρος κίνησης των αρθρώσεων μπορεί να μειωθεί, μπορεί να εμφανιστεί τσούξιμο και εμφανίζεται οξύς πόνος όταν το πόδι κάμπτεται στο μέγιστο. Η διαμόρφωση της άρθρωσης αλλάζει σαν να επεκτείνεται. Η αρθρίτιδα είναι πιο συχνή, διαρκεί περισσότερο και προκαλεί πολλά υγρά.
Το τελικό στάδιο της γονάρθρωσης διαφέρει στο ότι ο πόνος γίνεται σχεδόν σταθερός και προκαλεί άγχος όχι μόνο κατά το περπάτημα, αλλά και κατά την ανάπαυση, ακόμη και τη νύχτα, όταν οι ασθενείς πρέπει να αναζητήσουν μια άνετη θέση ύπνου. Η κίνηση είναι πιο περιορισμένη: είναι δύσκολο να λυγίσει και να ισιώσει πλήρως το πόδι. Η άρθρωση παραμορφώνεται και αυξάνεται σε όγκο. Συχνά παρατηρείται παραμόρφωση Valgus (σχήματος X) ή varus (σε σχήμα Ο) των ποδιών. Το βάδισμα γίνεται ασταθές και κουνιέται. Σε σοβαρές περιπτώσεις απαιτείται μπαστούνι ή πατερίτσες.
Σύμφωνα με ερευνητές, το 76% των ηλικιωμένων που παραπονιούνται για πόνο στο γόνατο έχουν γονάρθρο στην ακτινογραφία. Σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία, οι γυναίκες μετά την ηλικία των 45 ετών προσβάλλονται συχνότερα από τη νόσο, η οποία συνοδεύεται από ορμονικές αλλαγές.
Παθογένεια αρθρώσεων των αρθρώσεων του γόνατος
Υπάρχουν πρωτοπαθείς και δευτεροπαθείς οστεοαρθρίτιδα.
Πρωτοπαθής οστεοαρθρίτιδα:
- Ο αρθρικός χόνδρος καταστρέφεται και ανανεώνεται συνεχώς. Συνήθως αυτές οι διαδικασίες είναι ισορροπημένες. Καθώς γερνάμε, η ανανέωση του χόνδρου επιβραδύνεται και η καταστροφή αρχίζει να κυριαρχεί, η οποία είναι γνωστή ως διαδικασία υποβάθμισης ή εκφυλισμού. Το βάρος ενός ατόμου παίζει σημαντικό ρόλο, γιατί με μάζα 70 κιλών σε 20 βήματα κουβαλάμε 700 κιλά σε κάθε πόδι (70 κιλά x 10 βήματα), με μάζα 120 κιλά κουβαλάμε ήδη 1200 κιλά σε κάθε πόδι. Επομένως, ο αδύναμος χόνδρος φθείρεται πολύ πιο γρήγορα.
- πρέπει να θυμάστε: η άρθρωση λαμβάνει θρεπτικά συστατικά και αποκαθίσταται κατά τη διάρκεια της κίνησης. Ο καθιστικός τρόπος ζωής μειώνει τις μεταβολικές διεργασίες και τα απαραίτητα στοιχεία δεν εισέρχονται στον χόνδρο.
- Υπάρχουν αμφιλεγόμενα στοιχεία σχετικά με τον κληρονομικό ρόλο στην ανάπτυξη της νόσου. Εάν οι γονείς είχαν αρθροπάθεια, η πιθανότητα εμφάνισής της στα παιδιά αυξάνεται.
- εμφανίζεται λόγω αυτοάνοσης αρθρικής φλεγμονής.
Η δευτεροπαθής οστεοαρθρίτιδα προκαλείται από:
- Τραυματισμοί (κατάγματα, ρήξη μηνίσκου και πρόσθιου χιαστού συνδέσμου). Δυστυχώς, αυτοί οι τραυματισμοί προκαλούν υπερβολική πίεση στον χόνδρο σε κάθε άτομο, ανεξαρτήτως ηλικίας. Ένα κάταγμα ενός τμήματος του οστού που καλύπτεται με χόνδρο συνοδεύεται από το σχηματισμό μιας ανομοιομορφίας - ενός "βήματος". Σε αυτή την περιοχή, η τριβή και η οστεοαρθρίτιδα εμφανίζονται με την κίνηση.
- ρευματοειδής αρθρίτιδα, νόσος König (osteochondritis dissecans), συνέπειες πυώδους φλεγμονής των αρθρώσεων (γονίτιδα) κ.λπ.
- περιφερειακές αγγειακές παθήσεις?
- χρόνιες εξιδρωματικές-πολλαπλασιαστικές και κυκλικές διεργασίες προσκόλλησης στην άρθρωση.
Στην οστεοαρθρίτιδα (οστεοαρθρίτιδα), εκτός από την προοδευτική καταστροφή του χόνδρου, την απώλεια της ελαστικότητάς του και τις ιδιότητες απορρόφησης κραδασμών, σταδιακά εμπλέκονται και τα οστά. Υπό το στρες, προκύπτουν αιχμηρές άκρες (εξωστώσεις), οι οποίες εσφαλμένα αντιμετωπίζονται ως «αποθέσεις αλατιού» - στην κλασική οστεοαρθρίτιδα δεν υπάρχει εναπόθεση αλατιού. Καθώς η οστεοαρθρίτιδα εξελίσσεται, συνεχίζει να «τρώει» τον χόνδρο. Στη συνέχεια το οστό παραμορφώνεται, σχηματίζονται κύστεις, επηρεάζονται όλες οι δομές της άρθρωσης και το πόδι λυγίζει.
Εκτός από το εσωτερικό ή το εξωτερικό μέρος του γόνατος, η οστεοαρθρίτιδα μπορεί επίσης να επηρεάσει τις επιφάνειες μεταξύ της επιγονατίδας και της μεσοκονδυλικής αύλακας του μηριαίου οστού. Αυτή η επιλογή ονομάζεται επιγονατιδομηριαία οστεοαρθρίτιδα.
Η αιτία είναι συνήθως ένα υπεξάρθρημα, κάταγμα ή πλευρική εξάρθρωση της επιγονατίδας.
Ταξινόμηση και στάδια ανάπτυξης της οστεοαρθρίτιδας των αρθρώσεων του γόνατος
Ανεξάρτητα από την αιτία, υπάρχουν τρία στάδια της νόσου:
- Στάδιο Ι – πρώτες εκδηλώσεις. Χαρακτηρίζεται από πρωτογενείς αλλαγές στον υαλώδη χόνδρο. Οι δομές των οστών δεν επηρεάζονται. Η παροχή αίματος στα ενδοοστικά αγγεία και τα τριχοειδή αγγεία διαταράσσεται. Η επιφάνεια του χόνδρου ξηραίνεται και χάνει την ομαλότητά της. Εάν η ασθένεια συνοδεύεται από συνεχώς έντονη αρθρίτιδα, αναπτύσσεται κύστη. Θαμπός πόνος εμφανίζεται μετά από μεγάλη καταπόνηση της άρθρωσης. Μπορεί να υπάρχει κάποιο ελαφρύ πρήξιμο που υποχωρεί με την ανάπαυση. Δεν υπάρχει παραμόρφωση.
- Στάδιο ΙΙ – η στιβάδα του χόνδρου γίνεται σημαντικά πιο λεπτή και λείπει εντελώς σε ορισμένα σημεία. Τα οστεόφυτα εμφανίζονται στις άκρες των αρθρικών επιφανειών. Οι ποιοτικές και ποσοτικές ιδιότητες του αρθρικού υγρού αλλάζουν - γίνεται πιο παχύρρευστο, πιο παχύρρευστο, γεγονός που οδηγεί σε επιδείνωση των θρεπτικών και λιπαντικών ιδιοτήτων του. Ο πόνος είναι μεγαλύτερος και πιο έντονος και συχνά ακούγεται ένας ήχος τριξίματος κατά την κίνηση. Υπάρχει ένας ελαφρύς έως μέτριος περιορισμός της κίνησης και ελαφρά παραμόρφωση της άρθρωσης. Η λήψη αναλγητικών βοηθά στην ανακούφιση του πόνου.
- Στάδιο III – Έλλειψη χόνδρου στις περισσότερες πληγείσες περιοχές, σοβαρή σκλήρυνση (σκλήρυνση) του οστού, πολλά οστεόφυτα και σοβαρή στένωση ή απουσία του διαστήματος της άρθρωσης. Ο πόνος είναι σχεδόν σταθερός και το βάδισμα είναι εξασθενημένο. Η κινητικότητα περιορίζεται σοβαρά και εμφανίζονται σημαντικές παραμορφώσεις των αρθρώσεων. Τα ΜΣΑΦ, η φυσικοθεραπεία και άλλες τυπικές θεραπείες είναι αναποτελεσματικές.
Ανάλογα με τον αριθμό των προσβεβλημένων αρθρώσεων, γίνεται διάκριση μεταξύ ετερόπλευρης και αμφοτερόπλευρης γονάρθρωσης.
Επιπλοκές της οστεοαρθρίτιδας των αρθρώσεων του γόνατος
Η πιο συχνή επιπλοκή των σταδίων ΙΙ και ΙΙΙ είναι η τενοντοελυτρίτιδα της ομάδας προσαγωγών μυών του μηρού. Αυτό εκδηλώνεται με πόνο κατά μήκος της εσωτερικής επιφάνειας της άρθρωσης, ο οποίος αυξάνεται με την κίνηση. Η αιτία είναι η ανισορροπία και η παραμόρφωση των μυών. Ο μακροπρόθεσμος περιορισμός του εύρους κίνησης έχει ως αποτέλεσμα συστολή. Επιπλέον, συχνά εμφανίζεται αρθρίτιδα. Η προχωρημένη γονάρθρωση επηρεάζει ολόκληρο το μυοσκελετικό σύστημα και διαταράσσει την εμβιομηχανική της σπονδυλικής στήλης και άλλων μεγάλων αρθρώσεων των κάτω άκρων. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε δισκοκήλη και αρθρίτιδα άλλων αρθρώσεων. Η δεύτερη άρθρωση του γόνατος είναι υπερφορτωμένη (αν η νόσος είναι μονόπλευρη) επειδή ο ασθενής προστατεύει το επώδυνο πόδι και μετατοπίζει το βάρος στο άλλο, υγιές πόδι.
Διάγνωση οστεοαρθρίτιδας των αρθρώσεων του γόνατος
Η διάγνωση γίνεται από ορθοπεδικό τραυματολόγο και στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων αρκεί η εξέταση και η ακτινογραφία της άρθρωσης του γόνατος σε δύο προβολές (άμεσες και πλάγιες). Τα κλινικά δεδομένα και οι εικόνες βοηθούν στον προσδιορισμό του σταδίου της νόσου.
Στα αρχικά στάδια της νόσου με μικρές αλλαγές στον οστικό ιστό, η εξέταση με ακτίνες Χ δεν είναι τόσο πολύτιμη. Σε αυτό το στάδιο, η γονάρθρωση μπορεί να διαγνωστεί μέσω αρθροσκόπησης. Η ακρίβεια της μεθόδου είναι πολύ υψηλή. Μόνο η επεμβατική φύση και η τιμή του μπορούν να το σταματήσουν.
Το υπερηχογράφημα δεν επιτρέπει σαφή απεικόνιση των αλλαγών στον αρθρικό χόνδρο και στις ενδοαρθρικές δομές. Η μαγνητική τομογραφία σάς επιτρέπει να ανιχνεύσετε αλλαγές στις δομές των οστών, του χόνδρου και των μαλακών ιστών της άρθρωσης, καθώς και στο υποχόνδριο οστό με ακρίβεια 85%. Το σπινθηρογράφημα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την αξιολόγηση της μεταβολικής δραστηριότητας του περιαρθρικού οστικού ιστού.
Η αυξημένη περιεκτικότητα σε φώσφορο και ασβέστιο στο αφυδατωμένο αρθρικό υγρό αποτελεί ένδειξη καταστροφής του οστεοχόνδριου ιστού της άρθρωσης και συσσώρευσης προϊόντων αποδόμησης. Εξετάζεται επίσης αίμα - γενική ανάλυση και ρυθμός καθίζησης ερυθροκυττάρων (ESR). Προσδιορίστε το ινωδογόνο, την ουρία και άλλες βιοχημικές παραμέτρους του αίματος και των ούρων.
Θεραπεία αρθρώσεων των αρθρώσεων του γόνατος
Συντηρητικά - αντιφλεγμονώδη, παυσίπονα, μυοχαλαρωτικά, αγγειακά, χονδροπροστατευτικά, κομπρέσες, kinesiotaping, φυσιοθεραπεία, φυσιοθεραπεία, ορθώσεις.
Ελάχιστα επεμβατικοί – παρααρθρικοί αποκλεισμοί (Νοβοκαϊνη + φάρμακα που ανακουφίζουν από τον πόνο και τη φλεγμονή), έγχυση τεχνητού λιπαντικού στην ίδια την άρθρωση, ανύψωση πλάσματος.
Χειρουργική – αρθροσκόπηση (μια χαμηλού τραυματισμού μέθοδος αντιμετώπισης ενδοαρθρικών παθολογιών και αφαίρεσης κατεστραμμένων δομών), ενδοπροσθετική.
Οι συντηρητικές μέθοδοι είναι πιο αποτελεσματικές στα αρχικά στάδια της νόσου. Βοηθούν στην ανακούφιση του πόνου και στην προσωρινή επιβράδυνση της καταστροφής του χόνδρου. Στο στάδιο II, απαιτούνται πιο αποτελεσματικές μέθοδοι. Η εισαγωγή σκευασμάτων υαλουρονικού οξέος στην κοιλότητα της άρθρωσης χρησιμεύει για τη μείωση της τριβής και του τραύματος στον χόνδρο. Δεν υπάρχουν σαφείς αποδείξεις για την αποκατάσταση του χόνδρου, αλλά λειτουργεί καλά για τη λίπανση επιφανειών. Η «θεραπεία PRP» (πλασμολίφτινγκ) περιλαμβάνει την έγχυση πλάσματος πλούσιου σε αιμοπετάλια στην άρθρωση του γόνατος, το οποίο λαμβάνεται από το αίμα του ίδιου του ασθενούς με φυγοκέντρηση. Τρέφει τον χόνδρο και προάγει την επισκευή του, καθώς τα αιμοπετάλια αυτόπλασμα περιέχουν πολυάριθμους αυξητικούς παράγοντες και κυτοκίνες που προάγουν την αναγέννηση του κατεστραμμένου ιστού.
Η αντικατάσταση της ενδοπρόσθεσης είναι μια κοινή και αποτελεσματική χειρουργική μέθοδος για τη θεραπεία της σοβαρής γονάρθρωσης, επιτρέποντάς σας να διατηρήσετε την κινητικότητα των άκρων και τη δυνατότητα να ζήσετε στη συνέχεια μια πλήρη ζωή. Πρόκειται για μια επέμβαση υψηλής τεχνολογίας που διαρκεί περίπου μιάμιση ώρα. Στην μετεγχειρητική περίοδο απαιτείται μακροχρόνια αποκατάσταση και ανάπτυξη της άρθρωσης. Μετά από 25-30 χρόνια, όταν η τεχνητή άρθρωση φθαρεί, χρειάζεται και πάλι αντικατάσταση.
Πρόβλεψη. Πρόληψη
Πρέπει να καταλάβετε ότι αν ξεκινήσει η οστεοαρθρίτιδα, πρέπει να αντιμετωπιστεί άμεσα. Εάν διατρέχετε κίνδυνο για αυτή την ασθένεια, μπορείτε να καθυστερήσετε την έναρξη. Συνιστώνται τα ακόλουθα:
- μειώστε το φορτίο στην άρθρωση του γόνατος.
- κολύμπι – το νερό ανακουφίζει από το άγχος.
- κάντε μασάζ στους μύες του κάτω ποδιού και του μηρού μόνοι σας.
- αποφύγετε την υποθερμία και την υπερκόπωση.
- διατήρηση φυσιολογικού βάρους?
- κόψτε το κάπνισμα και το αλκοόλ.
- Οι γυναίκες φορούν άνετα παπούτσια με χαμηλό τακούνι.
- Κάντε φυσιοθεραπεία
Πριν ξεκινήσετε τις θεραπευτικές ασκήσεις, θα πρέπει οπωσδήποτε να συμβουλευτείτε το γιατρό σας. Οι ασκήσεις εκτελούνται με αργό ρυθμό. Εάν παρουσιαστεί πόνος ή ενόχληση κατά τη διάρκεια της γυμναστικής, οι ασκήσεις θα πρέπει να σταματήσουν.
Μπορούν να χρησιμοποιηθούν μόνο αποτελεσματικά φάρμακα. Το τρίψιμο, οι κομπρέσες και άλλες λαϊκές μέθοδοι είναι αναποτελεσματικές. Δεν επηρεάζουν την αιτία της νόσου, αλλά βοηθούν μόνο στην απόσπαση της προσοχής από τον πόνο. Αποφύγετε τραυματισμούς και υπερβολική χρήση - άλματα, μεταφορά βαριών αντικειμένων, παρατεταμένη ορθοστασία ή καθιστή θέση σε άβολη θέση. Αυτό επιταχύνει την εξέλιξη της νόσου.
Είναι επίσης απαραίτητη η έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία της ρευματοειδούς αρθρίτιδας, της ουρικής αρθρίτιδας και των συστηματικών παθήσεων.
Η πρόγνωση εξαρτάται από το στάδιο της επίσκεψης στον γιατρό και τη σωστή θεραπεία. Όσο πιο γρήγορα ξεκινήσετε την κατάλληλη θεραπεία, τόσο περισσότερες πιθανότητες έχετε να αποφύγετε τη χειρουργική επέμβαση.